فردای لرستان
پایگاه اطلاع رسانی فردای لرستان
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: حسین چراغی - ۱۳۸٩/٦/٢۸

پاییز که از راه می رسد، به رسم سنت دیرین و دیرگاهی، “مالکنون ” با بغض گلوگیرش آغاز می شود.

” مالکنون” آیین تاریخی و دیرین عشایر بختیاری است، که به لحظه آغاز کوچ ایل گفته می شود و در آن از دو واژه “مال ” به مفهوم آبادی و مجموع سیاه چادرها و ” کنون ” به معنای از جا کندن استفاده شده است.

” بنگ بکنین همه مالِ “(صدا بزنید همه طایفه را که هنگامه کوچ  فرارسیده ) را سر می دهند و فریاد زنان جرس کوچ در کوه می پیچد و زنان عشایر بار و بنه بر استر و اسب می نشانند و حرکت آغاز می شود.

ایل از دهانه دره های برنده و تیز کوه “تازار” و در پهنه تنگ تنگه “دولنبار” و دشت ” زری” و” شیرین بهار” در بالاترین ارتفاع زاگرس عبور می کند و کوه از بلندترین قله رها شده در بادها و آبها، میانه این جدایی قرار می گیرد.

ایلراه ” دژپارت ” و پل ” خداآفرین ” نشان از تاریخی کهن از کوچ عشایر بختیاری در فلات مرکزی ایران دارد و حفظ این سنت شاید حفظ تاریخ یک سرزمین باشد.

از کناره های رودخانه کارون و شوشتر و رامهرمز تا اندیکا و مسجد سلیمان لالی و شیرین بهار (شیمبار) و دهستان “چلو” و تا ” دشت بهاری ” و دزفول ، کاروانیان عبور می کنند و کوچ همچنان ادامه می یابد.


زنان بختیاری بنه بسته اند و برای حرکت پیش قراول ایل اند، راه را می شناسند و کوه را چونان اسبهای لگام گسیخته زیر گام های خود رام می کنند و همچنان” تاراز” ستیغ کوه بلنداست، که در پس آن برف و سنگ به سازش نشسته اند و پشت آن بلوط و گون آرمیده و اکنون کوچ ایل بختیاری جاری است.

زن در کوچ ایل بختیاری، از هر “تشی” (کوچکترین واحد ایل) که باشد، تحرک می زاید و کار، صخره می پیماید و کوه رام می کند، تا نظم کوچ برآشفته نباشد و کودک در آغوش خویش خفته دارد و پشته ای هیزم بر شانه و چوب چوپانان به دست تا رمه را که محصول اقتصادی یک چند خانواراست از گردنه ها ی بلند کوه به دشت برساند، تا چرخه زندگی بچرخد و چه نیکو و بی منت سنگ و صخره و کوه را زیر پا می گذارد.

زنان بختیاری به هنگام کوچ و مالکنون چنان شیفته کارند و کوه را مانند فرزند خود نوازش می کنند، که فراموششان می شود، دستان رنج کشیده شان نیازمند استراحت است.

رمه آرام از کوه رام شده سرازیر و چرخه کوچ تندتر و تندتر می شود و بنه بر دوش از زمین دل می کنند، زنان بختیاری همچنان نگران سلامت ایلند و آنها هنوز دل نگران مردان مانده در سردسیرند.

می گوید: ” ما به کوچ زنده ایم و کوچ به ما، پس باید زندگی کرد ” و چه زندگی زیبایی که در هر کوچ دفتر نقاشی طبیعت عصیانگر را ورق می زنند و کوچ برای عشایر به ویژه در قوم بختیاری، تحرک و زندگی است.

عشایر بختیاری بر محور دامداری و کشاورزی در سال دوبار به صورت کوچ برون استانی و منطقه ای و کوچ درون استانی محل زندگی خود را تغییر می دهند و در ابتدای بهار از مناطق گرمسیری یا قشلاقی به طرف مناطق سردسیری و ییلاقی به کوچ می روند.

ایل بزرگ بختیاری در مناطق چهارمحال و بختیاری، اصفهان، خوزستان و لرستان ساکن هستند و در این بین کوچ بزرگ و کوچ کوچک را انجام می دهند.

کوچ بزرگ همان ییلاق و قشلاق عشایر است و کوچ کوچک، کوچ درون منطقه ای است، که عشایر برای یافتن چراگاه ها و مراتع مناسب دست به تغییر مکان خود می زنند.

در مسیر راه زنان، کودکان خود را سوار بر اسب و استر می کنند و از دره ها و پرتگاه های زاگرس مرکزی به مسافت 250 کیلومتر برای رسیدن به مناطق خوش آب و هوا راه می پیمایند.

زمان کوچ را پیران ایل بر اساس تقویم نجومی تعیین می کنند و اگر ” ماه در عقرب” باشد از جلوی مسیری که در آن ستاره ای نمایان باشد، عبور نمی کنند و زنان هنگامی که از ایل جدا می شوند و برای رفتن به ییلاق خود را آماده می کنند، نوای غمگنانه سر میدهند و ” باوه رو” یا همان اشعار برزگری می خوانند.

به هنگام کوچ چندین خانوار از یک ایل با هم کوچ می کنند، تا بر مشکلات پیشروی خود غلبه کنند و این تعاون و همکاری بزرگ در ایل بختیاری است.

کوچ پاییزی که از چهارمحال وبختیاری به طرف خوزستان انجام می شود و به مالکنون شهرت دارد، با حزن و اندوهگینی خاص و ویژه ای همراه است و عده ای از مردان برای برداشت محصول و یا فروش محصول در مناطق سردسیری (ییلاق) باقی می مانند و مابقی با بستن بار و بنه ایل و طایفه بر چارپایان رهسپار سرزمین خوزستان می شوند.

شواهد تاریخی نشان از باستانی بودن کوچ عشایری بختیاری دارد و در برخی از تحقیقات محققان و پژوهشگران داخلی و خارجی این کوچ را به 10 هزار سال پیش از میلاد مسیح نسبت می دهند.

بسیاری از محققان موسیقی کتابهایی را در زمینه کوچ منتشر کرده اند و بزرگان موسیقی مقامی و محلی ایران همچون” مسعود بختیاری” نیز آثاری در زمینه مالکنون را اجرا و روانه بازار کرده اند.

عشایر چهارمحال و بختیاری برای کوچ خود از پنج ایلراه اصلی عبور می کنند تا به خوزستان برسند.

عشایر این استان از پنج طایفه بزرگ، 24 زیرطایفه، 32 تیره و دو هراز و 940 تش تشکیل شده اند.

اکنون جمعیت عشایری چهارمحال و بختیاری 132 هزار و 321 نفر در قالب 19 هزار و 561 خانوار است که دارای یک میلیون و 500 هزار واحد دامی هستند. چهارمحال وبختیاری از نظر جمعیتی پس از استان فارس دومین جمعیت عشایری کشور را در اختیار دارد و دو ایل بزرگ هفت لنگ و چهارلنگ مهمترین و اصلی ترین عشایر استان هستند.

منبع: ایرنا

حسین چراغی
به نام خداوند جان و خرد کزین برتر اندیشه بر نگذرد. -------------------------------------------------------------------------- نشریه الکترونیکی فردای لرستان افتخار دارد تا اخبار و رویداد های لرستان ، ایران و جهان را در نوع بضاعت خود پوشش دهد. ======================= نشریه الکترونیکی فردای لرستان وابسته به هیچ حزب، جناح و گروه خاصی نیست ونیت آن اطلاع رسانی صحیح و بدور از جنجال های سیاسی می باشد. ======================== امید داریم با اتکای به خدای متعال بتوانیم در راه اعتلای و سر بلندی ایران عزیز و لرستان سر افراز گام های موفق بر داریم.
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :